BỆNH GOUT ĐẾN TỪ ĐÂU

Bệnh sẽ biểu hiện bằng các cơn đau ở các khớp, khớp có thể bị sưng to đỏ có thể có nước trong khớp đặc biệt là ngón chân cái (khớp bàn ngón) hay bị nhất, tuy nhiên các khớp khác đều có thể bị.Cơn đau rất nặng được mô tả dữ dội và nhiều khi bệnh nhân không dám đắp mền vì chỉ cần chạm nhẹ vào cũng gây ra cơn đau dữ dội. Bệnh gout nằm trong nhóm bệnh lắng tụ tinh thể (crystalline deposition disease). Acide urique là thủ phạm

Ảnh minh họa

Cụ thể ở bệnh này là lắng tụ tinh thể monosodium urate ở bao khớp, gân do tình trạng acide urique tăng cao trong máu… gây ra các đợt viêm khớp ngoại biên tức là viêm các khớp chân tay đặc biệt hay xảy ra ở ngón chân cái.

NHỮNG BỆNH LÝ ĐI KÈM BỆNH GOUT

Bệnh gout là bệnh ở khớp nhưng nguyên nhân lại xuất phát từ rối loạn chuyển hóa acid uric trong máu. Rối loạn chuyển hóa acid uric cũng gây ảnh hưởng và bị tác động ngược lại bởi các rối loạn đường, lipid, ... trong cơ thể.

Béo phì:

Ảnh minh họa

Có sự liên quan giữa trọng lượng cơ thể và nồng độ acid uric máu. Tỉ lệ bệnh gout tăng rõ rệt ở những người có trọng lượng cơ thể tăng trên 10 %. Béo phì làm tăng tổng hợp acid uric máu và làm giảm thải acid uric niệu, kết hợp của cả 2 nguyên nhân gây tăng acid uric máu. Theo các thống kê gần đây, 50 % bệnh nhân gout có dư cân trên 20 % trọng lượng cơ thể.

Uống nhiều soda tăng nguy cơ mắc bệnh gút cao

     Các nhà nghiên cứu nhận ra mối liên hệ giữa những người bị gout với lượng nước ngọt có ga mà họ tiêu thụ. Hãy cùng tìm hiểu tại sao nước ngọt lại có ảnh hưởng nghiêm trọng như vậy?

Uống sođa dễ bị gút

     Soda có đường có liên quan đến tất cả các bệnh, từ béo phì cho đến huyết áp cao. Nếu bạn đang lo lắng vì bệnh gout thì những thứ nước uống đó cũng có liên quan đến căn bệnh của bạn.

Béo phì sẽ gây đến bệnh gút

     Bệnh gút hiện là căn bệnh xuất hiện khá phổ biến trong xã hội hiện đại. Gút còn là một bệnh do rối loạn chuyển hóa Axit uric trong cơ thể, thường gặp ở người béo phì. Nếu ở tuổi trung niên nếu mắc bệnh béo phì thì sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh gút.

Béo phì dẽ bị bệnh gút

     Trung bình lượng Axit uric ở nam chiếm khoảng 1200 mg, ở nữ là 600 mg. Trong đó, khoảng 2/3 lượng Axit uric sẽ được tổng hợp mới hàng ngày, một lượng tương tự sẽ được đào thải qua thận. Khi hai quá trình này mất cân bằng sẽ gây ra ứ đọng Axit uric trong máu và là nguyên nhân dẫn đến bệnh gút.

     Độ tuổi trung niên và người bị béo phì là hai nguy cơ của các bệnh rối loạn chuyển hóa như Gút, tăng mỡ máu, đái tháo đường, xơ vữa động mạch… Người béo phì thường xuất hiện tình trạng tăng mỡ máu. Sự kết hợp giữa tăng mỡ máu và tăng Acid uric máu đã được xác định chắc chắn. Có đến 80 % người tăng mỡ máu có sự phối hợp của tăng Axit uric máu, và khoảng 50 % – 70 % bệnh nhân Gout có kèm tăng mỡ máu. Qua đó, béo phì không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh gút, nhưng là một yếu tố nguy cơ rất lớn dẫn đến bệnh này.

     Sự liên quan giữa gút và rối loạn lipid máu chính là một phần của hội chứng chuyển hoá bao gồm: tăng BMI, béo phì vùng bụng, tăng TG, giảm HDL, tăng huyết áp, tiểu đường, tình trạng đề kháng insulin và nguy cơ bị bệnh mạch vành. Tăng Acid uric máu kết hợp với béo phì vùng bụng là nhóm nguy cơ cao của bệnh tim mạch, có liên quan đến sự đề kháng insulin. Trong chế độ ăn, bạn phải đảm bảo cả chế độ ăn đúng cách cho người người có mỡ máu và người bệnh gút.

     Vì vậy, trong chế độ ăn, bạn phải đảm bảo cả chế độ ăn cho người mỡ máu và người bệnh Gout. Bạn cần chú ý những điểm sau:

1. Hạn chế cả 3 nhóm thức ăn quan trọng: Protein (các loại thịt), Glucid (các loại tinh bột), Lipid (các loại dầu mỡ).

2. Ăn nhiều rau xanh, hoa quả ít ngọt để tăng cường lượng chất xơ

3. Để kiểm soát lượng Axit uric tốt bằng chế độ ăn, bạn nên nói không với các loại thức ăn có chứa nhiều Purin gồm phụ tạng động vật (gan, tim, não, ruột…), các loại thịt đỏ (thịt bò, thịt dê, thịt ngựa, thịt lợn…), rượu, bia, cà phê…

4. Hàng ngày nên dành khoảng 15-20 phút đi bộ, thực hiện một số động tác xoay khớp chân…

Chúc Bạn luôn mạnh khỏe

Những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh gút

     Bệnh gút ngày càng gia tăng về số lượng trên thế giới, vậy đâu là những nguyên nhân dễ gây ra bệnh nhất?

Hình minh họa

1. Gia đình có tiền sử người bị Gút thì bạn rất có nguy cơ bị bệnh.

2. Nam giới có nguy cơ bị bệnh Gút nhiều hơn nữ giới.

3. Uống quá nhiều những đồ uống có cồn cũng dễ mắc Gút.

4. Những người có vấn đề về cân nặng dễ bị Gút. Càng những người béo phì thì khả năng mắc bệnh càng cao.

5. Dùng thực phẩm chế biến sẵn làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

6. Những người phải cấy ghép các cơ quan trên cơ thể có nguy cơ bị Gút nhiều hơn những người bình thường.

7. Cơ thể bị nhiễm quá nhiều chì tăng nguy cơ nhiễm Gút.

8. Cơ thể tự sản sinh ra lượng axit uric vượt mức.

9. Một vài loại thuốc làm tăng nguy cơ bị Gút như thuốc lợi tiểu, thuốc chữa bệnh Packinson,thuốc aspirin.

10. Uống vitamin có chứa niacin làm tăng nguy cơ mắc Gút.

Bệnh gút chữa ở đâu tốt nhất

     Bệnh gút là một bệnh rối loạn chuyển hóa liên quan đến nhiều cơ quan trong cơ thể như: gan, thận, khớp, tim,... Trong đó thận là một cơ quan có vai trò quan trọng trong bệnh gút. Thực tế điều trị cho thấy thận có thể là yếu tố nguyên nhân gây ra bệnh gút, nhưng cũng có thể là hậu quả của bệnh gút.

Bệnh nhân chạy thận nhân tạo

1. Vai trò của thận trong cơ chế sinh bệnh gút

Acid uric được cơ thể sinh ra hằng ngày và 75% lượng acid uric đó được đào thải ra ngoài cơ thể qua thận.

     Do đó thận đảm nhận vai trò rất quan trọng trong chuyển hóa acid uric của cơ thể. Mọi nguyên nhân làm cho thận giảm đào thải acid uric đều làm tăng nồng độ acid uric máu. Đây là yếu tố trực tiếp gây kết tủa acid uric thành vi tinh thể muối urate natri hình kim lắng đọng trong cơ thể gây ra bệnh gút.

     Thận còn là cơ quan chính điều hòa nội môi. Chức năng thận bị suy sẽ gây rối loạn các yếu tố của nôi môi như: pH, nồng độ các ion kim loại, nồng độ các muối… tạo ra những điều kiện khác tham gia vào quá trình kết tủa của muối urate natri gây bệnh gút.

2. Bệnh gút và biến chứng suy thận

     Thận là một cơ quan của cơ thể, có quan hệ phối hợp họat động, ảnh hưởng qua lại với tất cả các cơ quan các hệ thống trong cơ thể. Trong mối quan hệ này, một cơ quan có thể tác động tốt hoặc xấu đến các cơ quan khác và ngược lại. Sự bất thường của một cơ quan có thể gây ra cả một hệ thống bất thường. Đây là cơ chế sinh bệnh của hầu hết các bệnh của cơ thể, và đặc biệt phức tạp trong bệnh gút và các bệnh mạn tính.

     Ở bệnh nhân gút, tinh thể urate natri lắng đọng ở nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó thận là cơ quan có lắng đọng rất sớm. Vi tinh thể urate natri lắng đọng trong xoang thận sẽ tạo ra sỏi thận có thể làm tắc đường tiểu, viêm đường tiểu, ứ nước, dãn thận… lắng đọng trong các ống thận gây viêm thận kẽ và tắc các ống thận làm tổn thương tổ chức nhu mô thận và giảm chức năng thận.

     Những tổn thương trên thường kết hợp với nhau làm chức năng thận của bệnh nhân gút ngày càng suy giảm. Khi thận bị suy chức năng lại trực tiếp tham gia vào cơ chế sinh bệnh gút, tạo ra vòng xoắn bệnh lý thúc đẩy bệnh gút tiến triển nhanh đến giai đoạn muộn rất khó điều trị.

Những thực phẩm gây bệnh gút

     Gút là một loại bệnh viêm khớp thường gặp ở nam giới. Chúng ta có thể bị gút hoặc căn bệnh này sẽ nặng thêm bởi chính những loại thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày.

     Bệnh gút là gì?

Ảnh minh họa

     Gút là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa purin làm tăng axit uric máu dẫn đến ứ đọng tinh thể muối tại khớp gây viêm khớp. Biểu hiện lâm sàng đặc trưng thường là sưng tấy, nóng, đỏ, đau dữ dội tại một hay nhiều khớp.

     Ngón chân cái sẽ bị bệnh này tấn công đầu tiên và dần dần lan sang các khu vực như chân, đầu gối, mắt cá chân, cổ tay và cánh tay. Những người bị bệnh thận, khả năng bị gút sẽ cao hơn nhiều lần. 

     Một số loại thực phẩm gây bệnh gút

     Thịt: Hàm lượng protein, sắt và một số khoáng chất khác có trong thịt khá cao. Tuy nhiên, thịt lại có thể gây ra bệnh gout bởi thực phẩm nhiều protein thì tỷ lệ hợp chất purin lại cao. Một số loại thịt có thể kể tên như thịt bò, thịt gà, gà tây, thịt lợn và thịt thú rừng. Thịt đã qua chế biến, xử lý như thịt xông khói, xúc xích, pepperoni , lạp xưởng cũng có thể gây ra chứng bệnh này. Ngoài ra, bất kỳ món ăn nào chế biến từ thịt như canh, xúp gà…đều nguy hiểm không kém.

     Nội tạng động vật: Không những thịt động vật có thể gây ra bệnh gút mà nội tạng động vật như gan, thận, lá lách, óc cũng chính là những tác nhân đáng phải lưu ý. 

     Hải sản: Hải sản cũng chứa hàm lượng cao protein và purin – hợp chất gây bệnh gút. Có thể kể tên một số loại như cá trổng, cá hồi, cá trích, cá thu, cá mòi. Ngoài ra còn phải kể tên một số loại giáp xác như cua, tôm, trai. 

     Rau: Rau được xem như là loại thực phẩm tốt cho cơ thể với hàm lượng dinh dường cao và cung cấp đủ nước. Tuy nhiên một số loại rau lại chứa hàm lượng purin khá cao nên chúng có thể là tác nhân gây ra các triệu chứng liên quan đến gút. Một số loại rau cần chú ý như nấm. đậu, súp lơ, cây đậu lăng, măng tây. 

     Bia, rượu: Nếu uống bia rượu ở mức độ vừa phải thì chúng lại có tác dụng tích cực cho sức khỏe. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu, cồn rượu có thể kiềm chế sự bài tiết axit uric gây ra các triệu chứng gout nguy hiểm. Nếu bạn đã bị bệnh gút, nên trán xa bia rượu. 

     Bột nở: Bột nở được sử dụng trong lúc làm các đồ nướng. Nếu thực phẩm nào chứa loại bột nở này cũng có hàm lượng purin cao. Bành mỳ, bánh bao, bánh nướng, bánh mỳ vòng chính là những loại thực phẩm đáng lo ngại. 

     Chú ý: Trong khẩu phần ăn chúng ta hằng ngày đôi lúc vẫn không thể tránh khỏi những loại thực phẩm trên. Tuy nhiên, chúng ta cũng nên chú ý để có chế độ ăn uống phù hợp và lành mạnh, giảm nguy cơ mắc căn bệnh nguy hiểm này.

Uống nhiều rượu bia mạnh rất dễ bị bệnh gút

     Trong một nghiên cứu tổng thể về Gút, các nhà khoa học đã chỉ ra rằng nếu mỗi tuần bạn uống đều đặn từ 2 đến 4 cốc bia thì nguy cơ mắc bệnh Gút sẽ tăng lên 25%, còn nếu bạn uống mỗi ngày ít nhất 2 cốc bia thì nguy cơ sẽ tăng lên 200% so với những người hoàn toàn không uống. Tóm lại bạn càng uống nhiều bia thì nguy cơ bị Gút tấn công càng cao.

Rượu bia là nguyên nhân gây bệnh gút

     Những người sử dụng nhiều rượu mạnh cũng sẽ có chung số phận tương tự, tuy mức độ không nặng nề bằng những người uống bia. Chỉ cần bạn uống một hớp rượu mạnh trong một tháng, bạn đã có nguy cơ mắc bệnh Gút. Nguy cơ này sẽ tăng lên 60 % nếu mỗi ngày bạn uống từ 2 hớp rượu mạnh trở lên.

     Nghiên cứu chỉ cho thấy không có nguy cơ mắc bệnh Gút ở những người sử dụng rượu ở mức độ vừa phải. Qua đó, các nhà khoa học khuyên các bệnh nhân Gút nên giảm hoặc dừng hẳn việc sử dụng bia hoặc rượu mạnh. Tuy nhiên, có thể uống chút ít rượu vang.

     Người ở độ tuổi trung niên có nguy cơ mắc bệnh Gút cao nhất.

     Theo số liệu thống kê, có khoảng 2 triệu người Mỹ mắc bệnh Gút. Dạng viêm khớp này gây ra do lắng đọng muối urat natri dưới dạng vi tinh thể hình kim trong cơ thể, hệ quả của quá trình tăng acid uric máu, thường thấy ở những người thừa cân, ở độ tuổi trung niên.

     Tuy không phủ nhận yếu tố di truyền có liên quan đến bệnh Gút, các nhà khoa học khẳng định rằng yếu tố di truyền chỉ chiếm một tỷ lệ % rất nhỏ trong số những trường hợp Gút, số còn lại là do chế độ ăn uống và sinh hoạt của người bệnh. Con người cũng đã đặt câu hỏi về mối liên hệ giữa rượu và bệnh Gút từ hàng nghìn năm nay, tuy nhiên chỉ những nghiên cứu gần đây mới khẳng định tác động to lớn của rượu đối với bệnh nhân Gút.

     Nghiên cứu được tiến hành trên 47.000 người trong vòng 12 năm. Trong số đó có 730 người phát bệnh Gút. Nghiên cứu này được công bố ngày 17/04/2004 trên Tạp chí y học The Lancet danh tiếng.

     Bia chứa hàm lượng Purine cao

     Những người mắc bệnh Gút thường được khuyên tránh ăn đồ ăn chứa hàm lượng Purin cao, chất được chuyển hóa thành acid uric trong máu. Đồ ăn giàu Purin bao gồm các loại nội tạng động vật, thịt béo màu đỏ và một số loại đồ biển. Bia chứa hàm lượng purine nhiều hơn hẳn các loại đồ uống có cồn khác và các nhà nghiên cứu tin rằng bia góp phần không nhỏ vào nhóm tác nhân gây bệnh Gout.

Nguyên nhân gây ra bệnh gút cách điều trị

     Gút là một bệnh rối loạn về chuyển hóa liên quan đến việc tăng sản xuất hoặc giảm đào thải chất acid uric trong cơ thể. Có thể nói nguyên nhân trực tiếp gây bệnh gout là sự lắng đọng vi tinh thể muối urate natri tại các cơ quan trong cơ thể như: tại các khớp, tại tim, tại thận,...

Tinh thể muối urat dưới kính hiển vi phân cực

     Vi tinh thể muối urate natri là sản phẩm của acid uric kết tủa thành khi gặp điều kiện thuận lợi. Vì một lý do nào đó, hàm lượng purin trong cơ thể tăng, quá trình chuyển hóa chúng thành acid uric tăng.

     Khi cơ thể tạo ra quá nhiều acid uric hoặc thải acid này ra nước tiểu quá ít thì nồng độ acid uric trong máu tăng lên, sự chuyển hóa acid uric thành muối urat tăng theo dẫn tới sự lắng đọng những tinh thể muối urat sắc nhọn hình kim tại các khớp, sụn, xương, tổ chức dưới da, gây ra viêm sưng khớp và biểu hiện triệu chứng tại những vị trí lắng đọng. 

     Nguyên nhân gây tăng lượng acid uric

Acid uric lắng đọng tại khớp

     Tăng bẩm sinh: bệnh Lesch - Nyhan: do thiếu men HGPT nên lượng acid uric tăng cao ngay từ nhỏ, bệnh có các biểu hiện về toàn thân, thần kinh, thận và khớp. trường hợp này rất hiếm và rất nặng.

     Bệnh gout nguyên phát: là bệnh gắn liền với các yếu tố di truyền và cơ địa, những bệnh nhân này có quá trình tổng hợp purin nội sinh tăng nhiều gây tăng acid uric. Đây cũng là nguyên nhân chủ yếu của bệnh.

     Bệnh gout thứ phát: acid uric trong máu có thể tăng thứ phát do những nguyên nhân sau :

- Do tiêu thụ những loại thức ăn có chứa nhiều purin (gan, lòng, thịt, cá, nấm, tôm, cua), uống nhiều rượu, bia. Thực ra đây chỉ là những tác nhân phát động bệnh hơn là nguyên nhân trực tiếp.

- Do trong cơ thể tăng cường thoái giáng purin nội sinh (phá hủy nhiều tế bào, tổ chức) liên quan đến các bệnh lý huyết học như bệnh đa hồng cầu, leucemie kinh thể tủy, hodgkin, sarcom hạch, đa u tủy xương, hoặc do sử dụng những thuốc diệt tế bào để điều trị các bệnh u ác tính. 

- Do giảm thải acid uric qua thận: viêm thận mạn tính, suy thận làm cho quá trình đào thải acid uric giảm và ứ lại gây bệnh. 

     Vai trò của acid uric trong viêm khớp

     Trong bệnh gút, tinh thể urat monosodic lắng đọng ở màng hoạt dịch sẽ gây nên một loạt các phản ứng: 

- Hoạt tác yếu tố Hageman tại chỗ từ đó kích thích các tiền chất gây viêm Kininogen và Kallicreinogen trở thành kinin và kallicrein gây phản ứng viêm ở màng hoạt dịch. 

- Từ phản ứng viêm, các bạch cầu sẽ tập trung tới, bạch cầu sẽ thực bào các vi tinh thể urat rồi giải phóng các men tiêu thể của bạch cầu (lysozim). Các men này cũng là một tác nhân gây viêm rất mạnh. 

- Phản ứng viêm của màng hoạt dịch sẽ làm tăng chuyển hóa, sinh nhiều acid lactic tại chỗ và làm giảm độ pH, môi trường càng toan thì urat càng lắng đọng nhiều và phản ứng viêm ở đây trở thành một vòng khép kín liên tục, viêm sẽ kéo dài. Do đó, trên thực tế thấy hai thể bệnh gout: Thể bệnh gút cấp tính, quá trình viêm diễn biến trong một thời gian ngắn rồi chấm dứt, hay tái phát. Thể bệnh gút mạn tính quá trình lắng đọng urat nhiều và kéo dài, biểu hiện viêm sẽ liên tục không ngừng.